
Co to są białe noce w Norwegii?
Białe noce to potoczna nazwa dnia polarnego, czyli sytuacji, w której słońce pozostaje nad horyzontem przez co najmniej dwadzieścia cztery godziny z rzędu. Zjawisko występuje na północ od koła podbiegunowego w letnich miesiącach. W Norwegii dotyczy to między innymi Tromsø, Lofotów i Svalbardu. Zjawisko odwrotne, noc polarna, pojawia się zimą, gdy słońce pozostaje pod horyzontem przez ponad dobę.
Warto odróżnić dwa znaczenia. Ścisłe białe noce to miejsca, gdzie słońce o północy schodzi tylko kilka stopni pod horyzont, więc zamiast słońca jest zmierzch, a przy czystym niebie można czytać bez sztucznego światła. Dla części Norwegii zjawisko zaczyna się na szerokości około 65 stopni i 44 minut.
Ogólny przegląd atrakcji kraju znajdziesz w osobnym tekście: co zobaczyć w Norwegii.
Dlaczego w Norwegii słońce nie zachodzi?
Powodem jest nachylenie osi Ziemi, które wynosi 23 stopnie, 26 minut i 21,41196 sekundy. Na dużych szerokościach słońce w lecie nie zachodzi, tylko krąży nad horyzontem coraz wyżej. Im bliżej bieguna, tym dłuższy okres:
- na kole podbiegunowym słońce jest widoczne bez przerwy przez jeden dzień w czasie przesilenia letniego,
- około 100 kilometrów bliżej bieguna zjawisko trwa kilka tygodni,
- na samym biegunie dzień polarny trwa około sześciu miesięcy.
Na biegunie słońce wschodzi i zachodzi tylko raz w roku, w czasie równonocy. Przez pół roku krąży po niebie, a po przesileniu letnim zaczyna opadać niżej i zachodzi tuż po równonocy jesiennej. Ze względu na załamanie światła w atmosferze zjawisko może pojawić się także nieco na południe od koła podbiegunowego, najwyżej o jeden stopień.
Czy w białe noce robi się całkiem ciemno?
Nie zawsze. Zmierzch dzieli się na trzy fazy. Zmierzch cywilny trwa, gdy słońce znajduje się od 0 do 6 stopni pod horyzontem, nautyczny do 12 stopni, a astronomiczny do 18 stopni. Dopiero poniżej 18 stopni panuje prawdziwa noc.
Na obszarach polarnych w ciągu doby przechodzi się przez te fazy po kolei. W Vadsø w typowy dzień zmierzchu cywilnego świt zaczyna się od nocy, potem przechodzi przez zmierzch astronomiczny i nautyczny, a w południe jest najjaśniej. Przy gęstych chmurach dzień na wybrzeżu Finnmarku bywa ciemniejszy niż zwykle. Uliczne lampy mogą świecić także w południe, a odbicie w oknie widać nawet w dobrze oświetlonym pokoju.
Kiedy w Tromsø, na Nordkapp, Lofotach i Svalbardzie słońce nie zachodzi?
Poniższa tabela pokazuje przybliżone okresy dla czterech miejsc. Daty mogą nieco różnić się z roku na rok, a dokładny moment zależy od miejsca i dnia.

| Miejsce | Słońce nad horyzontem całą dobę | Noc bez dziennego światła |
|---|---|---|
| Tromsø (69 stopni szerokości) | od końca maja do połowy lipca | od około 1 grudnia do 10 stycznia |
| Nordkapp, Finnmark | w czerwcu, najniżej około 5 stopni nad horyzontem | od około 26 listopada do 16 stycznia (jak na 70 stopniu szerokości, np. Hammerfest) |
| Lofoty (68 stopni szerokości) | od maja do wczesnego sierpnia | od około 9 grudnia do 2 stycznia |
| Svalbard (Longyearbyen, 78 stopni) | od 19 kwietnia do 23 sierpnia | od około 27 października do 14 lutego |
Na Nordkapp najniższe położenie słońca w nocy z 21 na 22 czerwca przypada o godzinie, którą najlepiej sprawdzić w tabelach astronomicznych dla tej szerokości geograficznej. W okolicy tego momentu wysokość słońca zmienia się w granicach pół stopnia przez około 45 minut w każdą stronę.
Jak białe noce zmieniają zwiedzanie Tromsø?
Tromsø leży na wyspie Tromsøya, połączonej z przedmieściami Tromsdalen mostem Tromsø Bridge i tunelem Tromsøysund. W centrum znajduje się najwięcej drewnianych domów w Północnej Norwegii, najstarsze z 1789 roku. Latem odbywa się tu kilka festiwali kulturalnych.
Białe noce pozwalają zwiedzać miasto bez pośpiechu, także wieczorem i w nocy. W Tromsø słońce nie znika od końca maja do połowy lipca, dlatego najlepiej zaplanować spacery na późne godziny. Z kolei zima przynosi noc bez dziennego światła od około 1 grudnia do 10 stycznia, więc wyjazd w tym czasie wymaga planu opartego na krótkim, jasnym południu.
Szczegóły o miejscach do obejrzenia znajdziesz w atrakcjach Tromsø. Podobną zasadę stosuje się w Narviku, który leży na szerokości 68 stopni, gdzie noc bez dnia trwa od około 9 grudnia do 2 stycznia.
Jak białe noce wpływają na zwiedzanie Lofotów?
Lofoty leżą na szerokości 68 stopni, czyli powyżej koła podbiegunowego. Dzięki Prądowi Zatokowemu klimat jest tu łagodniejszy niż na tej szerokości w innych miejscach, ale pogoda szybko się zmienia, więc przyda się ciepła bluza nawet latem.
Od maja do wczesnego sierpnia słońce świeci przez całą dobę. Zimą, w grudniu i styczniu, dzień sprowadza się do niebieskiego zmierzchu, który trwa około trzech godzin w okolicach południa. W marcu i we wrześniu długość dnia wynosi mniej więcej dwanaście godzin.
Najczęściej odwiedzane miejscowości to:
- Svolvær, największa miejscowość archipelagu, dobra baza wypadowa,
- Kabelvåg, najstarsza osada rybacka, z Muzeum Lofotów,
- Reine, znana z widoków,
- Å, najbardziej na południe wysunięta miejscowość na Moskenesøya, z muzeum rybołówstwa.
Na wyspy dopływają promy, między innymi z Bodø w Norwegii.
Jak wygląda zwiedzanie Svalbardu w białe noce?
Svalbard leży bezpośrednio na północ od Norwegii i od 1920 roku należy do Norwegii. Słońce nie zachodzi tu od 19 kwietnia do 23 sierpnia, a noc bez dnia trwa od około 27 października do 14 lutego. W Longyearbyen zmierzch nautyczny, czyli słabe światło pozwalające rozróżnić kształty, występuje od około 11 listopada do 30 stycznia.
Wyspy są w większości pokryte lodowcami, około siedemdziesiąt procent powierzchni. Tylko dziesięć procent to roślinność. Siedem parków narodowych i dwadzieścia trzy rezerwaty przyrody obejmują siedemdziesiąt procent wysp. Ruch poza osadami jest ściśle regulowany ze względu na niedźwiedzie polarne, więc samodzielne wędrówki wymagają przygotowania.
Dojazd odbywa się samolotem na lotnisko w Longyearbyen. Aktualne informacje o połączeniach znajdziesz na oficjalnej stronie tego lotniska.
Jak wygląda noc polarna w Norwegii?
Noc polarna w Norwegii oznacza, że słońce pozostaje pod horyzontem przez ponad dobę. Zjawisko dotyczy tylko obszarów wewnątrz kół podbiegunowych. Nawet wtedy rzadko panuje pełna ciemność, bo światło załamuje się w atmosferze i tworzy zmierzch.
Na Svalbardzie zimą przy dobrej widoczności można dostrzec gwiazdy. W Ny-Ålesund zmierzch astronomiczny trwa od około 12 do 30 grudnia. Prawdziwa noc, w której gwiazdy szóstej wielkości widać przez całą dobę, dotyczy dopiero wyższych szerokości, bliżej biegunów.
Zimą wielu ludzi korzysta z lamp świetlnych, ponieważ światło zmierzchu jest zbyt słabe. Terapie światłem stosuje się przy natężeniu do 10 000 luksów, a w żadnej fazie zmierzchu takiego światła nie ma.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu w białe noce?
Najpierw wybierz szerokość, bo od niej zależy, czy zobaczysz słońce o północy, czy noc bez dnia. Tromsø i Lofoty dają inne możliwości niż Svalbard, a Nordkapp leży gdzieś pośrodku. Potem sprawdź okres w tabeli i porównaj go z terminem urlopu.
Następnie zaplanuj zwiedzanie wokół jasnych godzin:
- zostaw wieczory i noce na spacery i zdjęcia,
- zimą wybierz trasy, które da się przejść przy krótkim, niebieskim dniu,
- przy gęstych chmurach pamiętaj, że dzień może być ciemny nawet w południe.
Przeprawy promowe na Lofotach sprawdzaj przed wyjazdem na oficjalnej stronie przewoźnika, który je obsługuje.
Link partnerski Norwegia: noclegi. Porównaj noclegi
Link partnerski Oslo: loty. Porównaj ceny lotów
Pytania o Norwegię
Czy w Tromsø słońce nie zachodzi przez cały lipiec?
Nie. Zjawisko w Tromsø trwa od końca maja do połowy lipca. Pod koniec lipca słońce o północy zwykle już znika za horyzontem.
Czy białe noce i noc polarna to to samo?
Nie. Białe noce oznaczają słońce nad horyzontem przez całą dobę, a noc polarna słońce pod horyzontem. Oba zjawiska występują w przeciwnych porach roku.
Czy na Lofotach zimą jest całkiem ciemno?
Nie zawsze. W grudniu i styczniu przez około trzy godziny w okolicach południa widać niebieski zmierzch.
Czy na Svalbardzie w czerwcu słońce świeci o północy?
Tak. Od 19 kwietnia do 23 sierpnia słońce nie zachodzi. Podczas tego okresu można zwiedzać w każdej porze doby.
Ile trwa noc polarna na Svalbardzie?
W Longyearbyen noc bez dnia przypada od około 27 października do 14 lutego. Zmierzch nautyczny trwa od około 11 listopada do 30 stycznia.