
Jakie są atrakcje w Haugesund?
Najważniejsze miejsca to pomnik Haraldshaugen na północ od centrum, wikińska Avaldsnes na wyspie Karmøy oraz kilka muzeów i kościołów w samym mieście. Większość tych punktów da się zobaczyć w ciągu jednego dnia, bo Avaldsnes leży około 8 km na południe od centrum. Haugesund stoi nad cieśniną Karmsundet, na południowo-zachodnim wybrzeżu Norwegii. Miasto leży około 60 km na północ od Stavanger i około 120 km na południe od Bergen, więc dobrze wpisuje się w trasę po zachodzie kraju. Jeśli planujesz szerszy wyjazd, zajrzyj do przewodnika, co zobaczyć w Norwegii. Nazwa miasta pochodzi od cieśniny Haugasund, a ta od dawnego gospodarstwa Hauge, więc historia tego miejsca zaczyna się od wody i morza.

Pomnik Haraldshaugen nad cieśniną
Haraldshaugen to pomnik narodowy odsłonięty 18 lipca 1872 roku przez księcia Oscara, późniejszego króla Oscara II. Upamiętnia tysiąclecie bitwy pod Hafrsfjord z około 872 roku, która tradycyjnie uchodzi za moment zjednoczenia zachodniej Norwegii pod jednym władcą. Projektantem był architekt Christian Christie. Na szczycie sypanego kopca stoi granitowy obelisk o wysokości 17 m, a u jego podstawy cztery brązowe panele przedstawiają sceny z życia Haralda. Wokół kopca leży 29 mniejszych kamieni, po jednym z każdej dawnej prowincji kraju. Miejsce składa się z kopca, kamiennego krzyża, miejsca dawnego kościoła i pomnika. Według tradycji pochowano tu króla, ale nie ma na to wyraźnych dowodów archeologicznych. Pomnik budził sprzeciw lewicy, która uważała Haralda za brutalnego władcę. Ivar Aasen napisał z tej okazji wiersz o tym miejscu.
Avaldsnes: najstarsza królewska siedziba
Avaldsnes to wieś na północnowschodniej części wyspy Karmøy, wzdłuż cieśniny Karmsundet. Nazywana jest "najstarszą stolicą Norwegii", bo Harald Harfagre wybrał ją na główną królewską posiadłość około 870 roku. Przy wsi stoi kościół świętego Olafa. Budowę rozpoczęto około 1250 roku z polecenia króla Hakona Hakonssona, a ukończono niemal w 1320 roku. Kościół był jednym z największych kamiennych kościołów średniowiecznej Norwegii i jednym z czterech królewskich kościołów kolegiackich w kraju. Obok świątyni stoi Jomfru Marias synål, kamienny monolit o wysokości 7,2 m. Pochyla się w stronę ściany kościoła, a od niej dzieli go zaledwie 9,2 cm. Miejscowa opowieść mówi, że koniec świata nastąpi, gdy kamień dotknie ściany. Dlatego duchowni w przeszłości odłupywali jego czubek.

Wikingowie w Avaldsnes: groby i centrum historii
Nordvegen History Centre otwarto w 2005 roku. Większość budynku leży pod ziemią, żeby nie naruszać kościoła i krajobrazu. Pokaz audiowizualny prowadzi król Harald, który opowiada o około 3500 latach historii tego miejsca. Obok stoi replika wikińskiej farmy z długim domem o długości 25 m i łodziami. Farma znajduje się na wyspie Bukkøy, około 15 do 20 minut pieszo od kościoła. W okolicy leży kurhan Flagghaugen. Znaleziono w nim najbogatszy grób z okresu rzymskiego w Norwegii, z naszyjnikiem ważącym 600 gramów czystego złota. Storhaug i Grønhaug to groby łodzi. Dąb z tych łodzi pochodzi z tego samego regionu co statek z Oseberg. W 953 roku na pobliskim Blodheia toczyła się krwawa bitwa, którą wygrał król Hakon Dobry.
Co zobaczyć w samym Haugesund?
Ratusz zaprojektowali Gudolf Blakstad i Herman Munthe-Kaas, a otwarto go w 1931 roku. Budynek jest różowy, w stylu neoklasycznym, i stoi przy placu miejskim. Zmiany w jego wyglądzie wymagają zgody krajowej służby ochrony zabytków. Kościół Vår Frelsers z 1901 roku stoi w centrum, przy ulicy Skåregata. Karmsund Civic Museum, czyli Karmsund Folkemuseum, pokazuje lokalną kulturę i historię. Na zachodnim brzegu Karmøy działa Visnes Mine Museum. Miedź z tej kopalni użyto do Statui Wolności w Nowym Jorku, a w Visnes stoi jej mniejsza kopia. Na nadmorskim deptaku w centrum stoi rzeźba Marilyn Monroe autorstwa Nilsa Aasa. Mężczyzna wpisany jako jej ojciec w akcie urodzenia pochodził z wioski Skjold pod Haugesund. Port i nabrzeże to przyjemne miejsce na spacer.
Mapa okolic: wyspy i Ryvarden
Haugesund leży na wyspie Karmøy i na mniejszych wyspach w cieśninie. Risøya i Hasseløya są gęsto zabudowane i połączone mostami z lądem. Vibrandsøya i sąsiednie wyspy to dziś strefa rekreacyjna. Wyspa Karmøy i archipelag Røvær osłaniają miasto przed otwartym morzem. Na północ od miasta leży Ryvarden, około 20 km od centrum, około 40 minut samochodem. Stąd według Landnámy wyruszył w 868 roku Flòke Vilgerdsson, który zbudował tam sygnał przed podróżą na Islandię. Działa tam niewielkie muzeum poświęcone mu. Do ułożenia trasy przyda się mapa Norwegii, bo pokazuje, jak Haugesund łączy się z resztą wybrzeża.
Pogoda i klimat: kiedy zwiedzać?
Haugesund ma klimat oceaniczny. Zimy są deszczowe, a lata łagodne i przyjemne. Najwięcej deszczu pada od września do grudnia, a najsuchszy jest maj. Poniższe wartości pochodzą z lat 1991 do 2020, z lotniska na Karmøy.
| Miesiąc | Średnia maksymalna (°C) | Średnia minimalna (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|---|
| Styczeń | 4 | 1 | 160 |
| Luty | 4 | 0 | 133 |
| Marzec | 6 | 1 | 123 |
| Kwiecień | 10 | 4 | 86 |
| Maj | 13 | 7 | 76 |
| Czerwiec | 15 | 10 | 85 |
| Lipiec | 18 | 13 | 97 |
| Sierpień | 18 | 13 | 143 |
| Wrzesień | 15 | 11 | 172 |
| Październik | 12 | 7 | 197 |
| Listopad | 8 | 4 | 199 |
| Grudzień | 6 | 2 | 192 |
Na wiosnę i w lecie łatwiej planować zwiedzanie pod chmurką. Więcej o pogodzie w całym kraju znajdziesz w osobnym tekście o pogodzie w Norwegii.
Jak dojechać i poruszać się po okolicy?
Lotnisko Haugesund Airport leży na wyspie Karmøy, około 8 km od miasta. Dojazd do centrum odbywa się autobusem lub taksówką. Aktualne połączenia lotnicze sprawdź na stronie lotniska Haugesund Airport lub u przewoźnika, który obsługuje loty. Dworzec autobusowy znajduje się na Flotmyrze, po wschodniej stronie centrum. Stąd odjeżdżają autobusy dalekobieżne do Stavanger, Bergen i Oslo. Do Avaldsnes jeździ regularnie autobus lokalny, a aktualny rozkład sprawdź w aktualnym rozkładzie przewoźnika obsługującego tę linię. Wyspy w okolicy są połączone przeprawami promowymi, więc przy planowaniu warto uwzględnić czas oczekiwania. Samochód daje najwięcej swobody, zwłaszcza przy wyjeździe do Ryvarden.
Od czego zacząć planowanie?
Zacznij od wyboru dwóch głównych punktów: Haraldshaugen w mieście i Avaldsnes na Karmøy. Do tego dorzuć jedno muzeum, np. Karmsund Civic Museum albo Visnes Mine Museum. Przy Nordvegen History Centre sprawdź godziny na oficjalnej stronie centrum, bo jest czynne w zmiennych porach. Pamiętaj, że większość wnętrza tego centrum znajduje się pod ziemią, więc przy złej pogodzie to dobry wybór. Dobrze też sprawdzić, jak płacić, bo waluta w Norwegii wpływa na wybór między kartą a gotówką. Plan dnia ułóż tak, by kościół w Avaldsnes i farmę wikingów zobaczyć bez pośpiechu.
Link partnerski Haugesund: noclegi. Porównaj noclegi
Pytania o Norwegię
Ile czasu wystarczy na zwiedzanie Haugesund i Avaldsnes?
Oba miejsca leżą blisko siebie, bo Avaldsnes jest około 8 km od miasta. Jeden dzień wystarczy na główne atrakcje, a więcej czasu warto dać na Nordvegen i farmę wikingów.
Czy Haraldshaugen to rzeczywiście grób Haralda Harfagra?
Tradycja tak mówi, ale nie ma wyraźnych dowodów archeologicznych. Pomnik upamiętnia przede wszystkim bitwę pod Hafrsfjord i zjednoczenie zachodniej Norwegii.
Co zobaczyć w Avaldsnes poza kościołem?
Warto zobaczyć Nordvegen History Centre, replikę wikińskiej farmy na Bukkøy oraz kurhany Flagghaugen, Storhaug i Grønhaug. Przy kościele stoi też kamienny monolit Jomfru Marias synål.
Jak dojechać z lotniska do centrum Haugesund?
Lotnisko leży na wyspie Karmøy, około 8 km od miasta. Dojedziesz autobusem lub taksówką, a sposób dojazdu warto sprawdzić przed wylotem.
Kiedy w Haugesund najmniej pada deszczu?
Najsuchszy jest maj, z około 76 mm opadów. Najwięcej deszczu pada jesienią i zimą, od września do grudnia.