Przejdź do treści
  1. Start
  2. Kuchnia i zwyczaje
  3. Ciekawostki o Norwegii

Ciekawostki o Norwegii: przyroda, ludzie, prawo i rekordy

Ciekawostki o Norwegii pokazują kraj od kilku stron: wybrzeża pociętego fiordami, gór, klimatu, dawnej historii Wikingów i prawa. Każda grupa ma kilka konkretnych faktów, więc ciekawostki o Norwegii dla dzieci też znajdą tu coś dla siebie. Przy większości tematów znajdziesz odsyłacz do szerszego tekstu, jeśli chcesz pogłębić wątek.

Redakcja Odkryj Norwegię, , 6 min czytania

Ciekawostki o Norwegii
Fot. Ximonic (Simo Räsänen), CC BY-SA 4.0

Jakie ciekawostki o Norwegii dotyczą wybrzeża i wysp?

Wybrzeże Norwegii jest jednym z najbardziej poszarpanych w Europie. Kraj leży w północnej i zachodniej części Półwyspu Skandynawskiego i ma dostęp do Skagerraku, Morza Północnego, Morza Norweskiego i Morza Barentsa.

  • Ciągłe wybrzeże kontynentalne ma 25 148 kilometrów. Razem z wyspami linia brzegowa sięga 83 281 kilometrów.
  • Państwowa służba kartograficzna Kartverket policzyła 320 249 wysp i wysepek, z czego 239 057 to wyspy, a 81 192 to wysepki.
  • Fiordy powstały dzięki lodowcom, które wyżłobiły głębokie doliny. Gdy lód się cofnął, morze zalało te doliny.
  • Wiele fiordów prowadzi daleko w głąb lądu, a zachodnia część kraju jest ich najbardziej typowym miejscem.

Najbardziej widowiskowe fiordy leżą na zachodzie, między Stavangerem a Molde. Wiele osób zaczyna od co zobaczyć w Norwegii, a potem wybiera trasę wzdłuż wybrzeża. Fiordy najłatwiej zwiedzać z drogi, dlatego przydatne są informacje o samochodzie w Norwegii. Dojazd morzem też jest możliwy, więcej o promie do Norwegii znajdziesz w osobnym tekście.

Jakie ciekawostki geograficzne o Norwegii dotyczą gór, jezior i rzek?

Większość kraju zajmują góry, a ich pasmo ciągnie się przez całą długość lądu. Średnia wysokość terenu wynosi 460 metrów.

  • Najwyższy punkt to Galdhøpiggen, który ma 2469 metrów wysokości. Leży w masywie Jotunheimen.
  • Najdłuższa rzeka to Glomma, licząca 604 kilometry.
  • Największym jeziorem jest Mjøsa, o długości 362 kilometrów. Hornindalsvatnet jest z kolei wskazywane jako najgłębsze jezioro w Europie.
  • W górach leżą duże lodowce, na przykład Jostedalsbreen, Folgefonna i Hardangerjøkulen. Lodowce na wysokich szczytach nie są pozostałością po epoce lodowcowej, powstały znacznie później.
  • Około 32 procent lądu leży powyżej granicy lasu, co oznacza rozległe obszary bez drzew.

Skalna ściana nad Lysefjordem i szczyt Prekestolen to jedne z najbardziej znanych widoków w regionie zachodnim.

Dlaczego w Norwegii jest łagodniej, niż wskazuje szerokość geograficzna?

Klimat Norwegii jest łagodniejszy, niż można by się spodziewać na tak wysokiej szerokości. Głównym powodem jest Prąd Północnoatlantycki i jego odgałęzienie, Prąd Norweski.

  • Zimy na wybrzeżu są łagodniejsze niż w innych miejscach na tych samych szerokościach geograficznych. Różnica między najzimniejszym a najcieplejszym miesiącem wynosi tam zwykle od 10 do 15 stopni Celsjusza.
  • Bø jest najbardziej północną miejscowością na świecie, w której wszystkie miesiące zimowe mają średnią temperaturę powyżej zera.
  • W porównaniu z Nome na Alasce styczniowa średnia w Brønnøysund jest o 15 stopni wyższa, a w lipcu różnica spada do 3,2 stopnia.
  • W głębi kraju i w najdalej wciętych fiordach lata są cieplejsze, a zimy bardziej mroźne.

Na wybrzeżu opady są największe jesienią i zimą, a kwiecień i czerwiec to najsuchsze miesiące.

Kiedy w Norwegii słońce nie zachodzi, a kiedy nie wschodzi?

Położenie Norwegii na północy sprawia, że długość dnia zmienia się bardzo mocno w ciągu roku. Im dalej na północ, tym większe kontrasty.

  • W Tromsø w czerwcu i lipcu słońce nie zachodzi za horyzont. Zjawisko to nazywa się słońcem o północy.
  • Na Svalbardzie zimą panuje noc polarna, a Longyearbyen przez część roku nie widzi słońca.
  • W Oslo w dni przesilenia letniego słońce wschodzi bardzo wcześnie, a zimą jest nad horyzontem tylko przez kilka godzin.
  • Zorza polarna pojawia się w północnej części kraju, a czasem także na południu.

Kraj leży w strefie czasu środkowoeuropejskiego, mimo że jest bardzo wydłużony. Przez to na wschodzie i zachodzie dzień zaczyna się i kończy w innym czasie niż wskazuje zegar.

Jak Norwegia nazywa siebie w swoich językach?

Norwegia ma sześć oficjalnych nazw. Różnią się w zależności od języka i regionu.

  • W języku bokmål kraj nazywa się Norge, a w nynorsk Noreg.
  • W północnym języku saamskim jest to Norga, w lule saamskim Vuodna, a w południowym saamskim Nöörje.
  • W języku kven Norwegia nazywa się Norja.
  • Nazwa angielska Norway pochodzi ze staroangielskiego Norþweg. Znaczy mniej więcej „droga na północ”, bo tak Anglosasi nazywali wybrzeże Norwegii.

Dialekty języka norweskiego tworzą ciąg, a ich znajomość w pewnym stopniu pozwala zrozumieć duński i szwedzki.

Kto zjednoczył Norwegię i jak wyglądała jej wczesna historia?

Według tradycji w 872 roku Harald Pięknowłosy zjednoczył małe królestwa po bitwie pod Hafrsfjordem w Stavanger. Został pierwszym królem zjednoczonej Norwegii.

  • Już w IX wieku Norwegowie odkryli Islandię, płynąc na Wyspy Owcze. Dotarli też do Vinlandu, czyli dzisiejszej Nowej Fundlandii w Kanadzie.
  • Król Olaf I Tryggvason wylądował w Moster i zbudował tam kościół, który uznaje się za pierwszy chrześcijański kościół w Norwegii. Działo się to w 995 roku.
  • Stavanger jest miejscem urodzenia Erika Rudego, a w mieście zachowały się drewniane budynki i średniowieczna katedra.
  • W Oslo działa Muzeum Statku Wikingów, w którym można zobaczyć statek Oseberg.

Wikingowie zostawili też ślad w wielu miejscach poza Skandynawią, bo część osób wyemigrowała na Islandię, Wyspy Owcze i do Grenlandii.

Jak wyglądała norweska emigracja i relacje z Ameryką?

W połowie XIX wieku wielu Norwegów wyjechało za ocean. Emigracja była jedną z największych w tej części Europy.

  • Z kraju wyjechało prawie milion osób, co stanowiło około 30 procent ówczesnej ludności.
  • W niektórych okręgach wyjechało od 40 do 50 procent mieszkańców.
  • Największe skupiska emigrantów powstały na Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych.
  • Okolice Farsund i Flekkefjord do dziś mają wyraźne ślady wpływów amerykańskich, a wielu powracających przywoziło pieniądze, pomysły i technologie.

Więzi z USA pozostają silne, zarówno kulturalnie, jak i politycznie.

Jak wygląda ustrój Norwegii i prawa mniejszości saamskiej?

Norwegia jest państwem unitarnym i monarchią konstytucyjną. Podstawą ustroju jest konstytucja z 17 maja 1814 roku, która dzieli władzę między parlament, rząd i sądownictwo.

  • Parlament nosi nazwę Storting.
  • Kraj dzieli się na okręgi administracyjne i gminy.
  • Lud Samów ma pewne prawo do samostanowienia i wpływu na tradycyjne ziemie. Służy temu Parlament Samów oraz ustawa Finnmark Act.
  • Unia ze Szwecją trwała od 1814 do 7 czerwca 1905 roku. Wtedy ją rozwiązano.

Norwegia jest członkiem wielu organizacji międzynarodowych, między innymi Organizacji Narodów Zjednoczonych, NATO i Rady Europy.

Jakie rekordy pogodowe i przyrodnicze odnotowano w Norwegii?

Norwegia ma kilka rekordów, które łatwo zapamiętać. Dotyczą pogody, a także miejsc na mapie.

  • Najwyższą temperaturę, 35,6 stopnia Celsjusza, zmierzono w gminie Nesbyen.
  • Najniższą, minus 51,4 stopnia Celsjusza, zmierzono w gminie Karasjok.
  • Najcieplejszą noc odnotowano w Sømna-Kvaløyfjellet pod Brønnøysund, z minimalną temperaturą 26,1 stopnia Celsjusza.
  • Bodø to brama na Lofoten, a w pobliżu leży Saltstraumen, prąd pływowy o dużej sile.
  • Nordkapp leży najdalej na północ w kontynentalnej części Europy, nad Morzem Barentsa.

Te wartości pochodzą z pomiarów historycznych, więc mogą zostać pobite w przyszłości.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Norwegii?

Najpierw wybierz region, a dopiero potem środek transportu. Odległości są duże, a drogi wiją się przez góry i fiordy, dlatego ciekawostki turystyczne o Norwegii warto poznać przed wyjazdem.

  • Zachód kraju nadaje się na wycieczki widokowe wzdłuż fiordów.
  • Północ daje szansę na zorzę polarną i słońce o północy w okresie letnim.
  • Wschód i okolice Oslo są cieplejsze latem i łatwo się tu dojeżdża.
  • Jeśli planujesz podróż samochodem lub kamperem, przeczytaj o kamperze w Norwegii przed wyborem tras.

Przed wyjazdem sprawdź aktualne ceny i rozkłady na oficjalnej stronie przewoźnika promowego.

Pytania o Norwegię

Ile wysp ma Norwegia?

Państwowa służba kartograficzna policzyła 320 249 wysp i wysepek. Linia brzegowa z wyspami ma 83 281 kilometrów.

Jaki jest najwyższy szczyt Norwegii?

Najwyższym punktem jest Galdhøpiggen o wysokości 2469 metrów. Leży w masywie Jotunheimen.

Dlaczego w Norwegii jest cieplej, niż wskazuje położenie?

Ciepło przynosi Prąd Północnoatlantycki oraz Prąd Norweski. Łagodzi on zimy na wybrzeżu.

Jak nazywa się Norwegia w języku norweskim?

W bokmål kraj nazywa się Norge, a w nynorsk Noreg. Łącznie są sześć oficjalnych nazw.

Kiedy Norwegia zakończyła unię ze Szwecją?

Unia trwała do 7 czerwca 1905 roku. Tego dnia została rozwiązana.

Przekaż dalej: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Norwegia: wycieczki i bilety link partnerski