
Dlaczego centrum Ålesund wygląda jak secesyjne miasto?
Centrum Ålesund powstało po wielkim pożarze. W nocy 23 stycznia 1904 roku pożar zniszczył większość zabudowy, a ludzie musieli uciekać w środku nocy, mając na to kilka minut. Zginęła jedna osoba, 76-letnia Ane Heen, ale ponad 10 000 mieszkańców zostało bez dachu nad głową. Miasto odbudowano z kamienia, cegły i zaprawy w stylu secesji, czyli Jugendstilu. Większość budynków powstała w latach od 1904 do 1907. Projekty przygotowało około 20 mistrzów budownictwa i 30 norweskich architektów, wielu z nich kształciło się w Trondheim i w Charlottenburgu pod Berlinem. Cesarz Niemiec Wilhelm II, który często wypoczywał w regionie Sunnmøre, wysłał cztery okręty z materiałami na tymczasowe schrony. Dlatego jedna z głównych ulic nosi nazwę Keiser Wilhelmgate. Jednolity styl sprawia, że miasto łatwo rozpoznać. Więcej o całym kraju znajdziesz w przewodniku co zobaczyć w Norwegii.

Jakie są atrakcje Ålesund w secesyjnym centrum?
Najlepiej zacząć od spaceru po ulicach centrum. Większość budynków to secesyjne kamienice, a miasto leży na kilku wyspach, więc woda jest blisko niemal wszędzie. Warto odwiedzić kilka miejsc:
- Jugendstilsenteret, czyli centrum secesji i muzeum sztuki KUBE, mieści się w dawnej aptece przy Apotekergata 16. Bilet obejmuje oba budynki. Wystawy opowiadają o pożarze, odbudowie miasta i stylu secesji w Norwegii i Europie. Aktualne godziny otwarcia sprawdź na oficjalnej stronie Jugendstilsenteret.
- Kościół w Ålesund został odbudowany po pożarze. Ma fasadę z marmuru w różnych kolorach, pochodzącego z kamieniołomów Eide między Molde a Kristiansund.
- Park miejski z pomnikiem Rollona. Według legendy Rollo, znany poza Norwegią jako Gangerolf, był założycielem dynastii książąt Normandii.
- Ulica Keiser Wilhelmgate, nazwana na cześć cesarza, który pomagał po pożarze.
Czy wejście na Aksla ma sens?
Tak, to najmocniejszy punkt wizyty w mieście. Od parku miejskiego prowadzi 418 schodów wykutych w skale do punktu widokowego Fjellstua. Z góry widać wyspy, fiordy i okoliczne góry, a przy samym szczycie są ścieżki spacerowe w naturalnym otoczeniu. Przy Fjellstua działa prosta restauracja. Jeśli nie masz ochoty na wszystkie schody, możesz dojechać na górę taksówką albo turystycznym tramwajem. Nawet w połowie drogi widok jest bardzo ładny. Wejście najlepiej zaplanować na dzień z dobrą pogodą, bo najwięcej widać tylko przy czystym niebie. Dobrze mieć na to zapas czasu, zwłaszcza gdy zależy Ci na zdjęciach.

Co zobaczyć w Atlanterhavsparken?
Atlanterhavsparken to duże akwarium z wodą morską, położone na wyspie Hessa, około 3 km na zachód od starego centrum. Oprócz wystawy oferuje różne zajęcia, w tym nurkowanie. Budynek stoi w obszarze chronionym Tueneset, gdzie są ścieżki spacerowe i widok na Ocean Atlantycki. Na Tueneset i w pobliżu Aksli zobaczysz także schrony oraz pozostałości niemieckich umocnień z czasów II wojny światowej, jeśli interesuje Cię historia. Dojazd jest możliwy zwykłym autobusem miejskim albo autobusem hop on hop off. Dobrze połączyć wizytę ze spacerem po Tueneset, bo to przyjemne miejsce na spokojną przechadzkę. Aktualne godziny otwarcia oraz ceny biletów sprawdź na oficjalnej stronie Atlanterhavsparken.

Jakie muzea i zabytki leżą poza centrum?
Najważniejszy jest Sunnmøre Museum, skansen na obszarze 120 hektarów. Pokazuje norweską kulturę wybrzeża, a na miejscu stoi ponad 55 starych domów z ostatnich 300 lat. Muzeum ma też łodzie, w tym repliki statków wikingów, i Muzeum Średniowiecza z przedmiotami z wykopalisk dawnego ośrodka handlowego. Na terenie znajduje się stary kościół w Borgund. Ośrodek handlowy w Borgund zniknął około roku 1500. Warto dodać do planu także mosty w Skodje. To kamienne mosty łukowe, objęte ochroną zabytków. Dziś są tylko dla pieszych, a obok działa nowy most dla samochodów. Skansen leży na wschód od starego centrum, więc dojedziesz tam autobusem albo wycieczkowym autobusem hop on hop off.
Jak zaplanować wypad do Geirangerfjordu?
Geirangerfjord ma 15 km długości i jest odgałęzieniem Sunnylvsfjordu. Od 2005 roku jest częścią wpisu UNESCO West Norwegian Fjords, obejmującego także Nærøyfjord. Wieś Geiranger leży na wschodnim końcu fiordu, a Hellesylt na zachodnim. Najbardziej znany wodospad to Siedem Sióstr, który ma około 400 metrów wysokości łącznej i około 250 metrów spadku pionowego, a spada wprost do wody. Naprzeciwko niego stoi Zalotnik, a według legendy stara się zdobyć serca sióstr. Z góry Dalsnibba, na wysokości 1500 metrów, rozciąga się widok na fiord, ale punkt działa tylko latem. Bliżej wioski, około 4 km od Geiranger, leży punkt widokowy Flydalsjuvet, z którego widać wioskę i fiord. Przeprawa promem między Geiranger a Hellesylt jest też wycieczką widokową. Aktualny rozkład przeprawy promem sprawdź u przewoźnika obsługującego tę trasę lub w kasie przystani przed wyjazdem.
Jak dojechać do Ålesund i poruszać się po mieście?
Lotnisko nazywa się Ålesund Airport, Vigra, kod IATA to AES. Leży na wyspie Vigra w gminie Giske. Pas startowy ma 2314 metrów. Z lotniska do centrum dojedziesz taksówką albo autobusem, ale rozkłady i przewoźników sprawdź przed wyjazdem. Samo miasto leży na wyspach, a komunikacja autobusowa jest w dużej mierze scentralizowana w Ålesund. Miasto jest też głównym ośrodkiem transportowym regionu i przyjmuje połączenia z lądu i z morza. Jeśli po Ålesund jedziesz dalej na północ, zajrzyj do przewodnika po atrakcjach Trondheimu. Jeśli trasa prowadzi wzdłuż wybrzeża, warto zerknąć na Molde w Norwegii, a w dalszej części wybrzeża czekają atrakcje Haugesundu. Na rozkłady i bilety zerknij na oficjalną stronę lotniska Ålesund Airport. W samym centrum poruszasz się pieszo.
Kiedy jechać do Ålesund, czyli jaka jest pogoda?
Klimat jest oceaniczny. Zimy są wietrzne, wilgotne i łagodne, a różnice dobowe temperatur są niewielkie. Najcieplej jest w lipcu i sierpniu, najbardziej deszczowy jest grudzień, a najsuchszy maj. Poniżej dane z lat 1991 do 2020.
| Miesiąc | Średnia dobowa (°C) | Opady (mm) |
|---|---|---|
| Styczeń | 3,2 | 149 |
| Luty | 2,6 | 130 |
| Marzec | 3,8 | 128 |
| Kwiecień | 6,3 | 78 |
| Maj | 9,2 | 75 |
| Czerwiec | 12,1 | 85 |
| Lipiec | 14,5 | 84 |
| Sierpień | 14,8 | 126 |
| Wrzesień | 12,3 | 161 |
| Październik | 8,3 | 169 |
| Listopad | 5,7 | 149 |
| Grudzień | 3,5 | 176 |
W skali roku spada około 1510 mm opadów. Dla wypadu w fiordy to ważne, bo punkt na Dalsnibba działa tylko latem, a na szlaki i punkty widokowe lepiej wybrać miesiące o mniejszej liczbie deszczu.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Ålesund?
Najpierw ustal, czy Ålesund jest celem, czy przystankiem w dalszej podróży. Potem zaplanuj kolejność działań:
- Ustal dzień na wejście na Aksla, bo najlepiej wchodzić przy dobrej pogodzie i z zapasem czasu.
- Sprawdź godziny otwarcia Jugendstilsenteret i Atlanterhavsparken, bo mogą się różnić w zależności od sezonu.
- Jeśli chcesz zobaczyć Dalsnibba, zaplanuj wyjazd w lecie, bo punkt działa tylko w tym okresie.
- Zarezerwuj transport z lotniska albo sprawdź przeprawę promem przed wyjazdem, bo rozkłady zmieniają się z roku na rok.
- Wybierz Ålesund jako bazę, a fiordy zostaw na osobny dzień.
Link partnerski Ålesund: noclegi. Porównaj noclegi
Pytania o Norwegię
Ile czasu potrzeba na zwiedzenie Ålesund?
Centrum da się obejść w jeden dzień. Jeśli dorzucisz Aksla i Atlanterhavsparken, dzień będzie pełny, ale spokojny.
Czy na Aksla trzeba iść pieszo?
Nie. Można dojechać taksówką albo turystycznym tramwajem. Pieszo prowadzi 418 schodów, a widok jest ładny już z połowy drogi.
Czy po pożarze z 1904 roku zostało coś z dawnego miasta?
Prawie nic. Przetrwał tylko jeden mały dom, a resztę odbudowano w stylu secesji.
Czy Geirangerfjord jest na liście UNESCO?
Tak. Od 2005 roku jest częścią wpisu West Norwegian Fjords razem z Nærøyfjordem.
Który miesiąc w Ålesund jest najbardziej deszczowy?
Grudzień, ze średnio 176 mm opadów w latach od 1991 do 2020.