
Czym są fiordy i skąd się wzięły?
Fiord to długa i głęboka zatoka morska. Fiordy Norwegii są szczególnie znane, bo jest ich bardzo dużo: dobrze ponad tysiąc ma własne nazwy. Krajobraz fiordowy ciągnie się szerokim pasem wzdłuż całego wybrzeża. Na zachodzie i na północy kraju ten pas ma ponad 200 kilometrów szerokości.
Fiordy powstały dzięki lodowcom. Podczas ostatniego zlodowacenia lód w rejonie Sognefjordu miał grubość prawie 3000 metrów. Lodowce wydrążyły doliny, które później zalała woda morska. Tam, gdzie lód przesuwał się wzdłuż słabszych miejsc w skorupie ziemskiej, powstały najgłębsze baseny.
Słowo „fjord” pochodzi od staronordyckiego określenia podróży lub przeprawy. To ma sens, bo dawniej fiordy były głównymi drogami. Lądem trudno było przejść, więc łodzią płynęło się szybciej. Do dziś wiele fiordów trzeba przejechać promem, bo są zbyt szerokie albo zbyt głębokie na most. Nieliczne mosty i tunele powstały dopiero w ostatnich dekadach.
Które fiordy Norwegii warto znać?
Najbardziej znane fiordy leżą na zachodzie kraju, mniej więcej od okolic Stavanger po Molde. Przed wyborem warto porównać długość i charakter. Najdłuższym z opisanych tu jest Sognefjord, a najwęższym Geirangerfjord.
| Fiord | Długość od morza (km) | Charakter |
|---|---|---|
| Sognefjord | 205 | najdłuższy i najgłębszy, z odnogami |
| Hardangerfjord | 179 | sady, wodospady, płaskowyż Hardangervidda |
| Geirangerfjord | 15 | wąski, ze słynnymi wodospadami |
Poza tymi trzema warto znać Nordfjord, otoczony lodowcami, Lysefjord z pionowymi ścianami skalnymi, Romsdalsfjord z wysokimi szczytami wokół Åndalsnes oraz Hjørundfjord, otoczony ostrymi szczytami. Na początek wybierz jeden lub dwa fiordy, a resztę dołącz do trasy. Ogólny punkt startowy znajdziesz w artykule co zobaczyć w Norwegii.
Sognefjord: najdłuższy i najgłębszy fiord
Sognefjord ma 205 kilometrów długości i w najgłębszym miejscu sięga 1308 metrów pod poziom morza. Leży w regionie Vestland w zachodniej Norwegii. Od oceanu wpływa w głąb lądu aż do wioski Skjolden w gminie Luster. Stąd jest dostęp do Parku Narodowego Jotunheimen.
Najdłuższa odnoga to Lustrafjord, który kończy się przy Skjolden. Dawniej tędy przewożono ludzi i towary do wnętrza kraju. Część trasy prowadziła łodzią, a potem drogą przez góry. Przy Nærøyfjorden, który jest jednym z odgałęzień, fiord zwęża się do około 300 metrów. Ten odcinek należy do najbardziej malowniczych.
Wokół wnętrza fiordu zachowały się trzy kościoły klepkowe: Kaupanger i Urnes leżą nad brzegiem, a Borgund stoi około 30 kilometrów w dolinie Lærdal. To dobry wybór, jeśli chcesz połączyć przyrodę z zabytkami. Przeprawy promowe przez fiord łączą kilka miejscowości, więc dojazd wymaga zaplanowania.
Geirangerfjord i wodospady
Geirangerfjord ma około 15 kilometrów długości i leży w regionie Møre og Romsdal. Cały należy do gminy Stranda. Na jego końcu leży wioska Geiranger, gdzie wpada rzeka Geirangelva. Fiord jest częścią szerszego układu Storfjorden. Dla wielu osób to pierwszy wybór, bo łatwo go zobaczyć z kilku punktów.

Najbardziej znane są dwa wodospady, które stoją naprzeciw siebie: Siedem Sióstr i Zalotnik. Według legendy zalotnik stara się zdobyć siostry po drugiej stronie wody. Jest też wodospad Welon Panny Młodej, który przy świetle z tyłu wygląda jak cienka zasłona na skałach.
Geirangerfjord wpisano na listę UNESCO w 2005 roku razem z Nærøyfjorden. Od tego czasu jest jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc w kraju, zwłaszcza latem. Wioska Geiranger jest mała, więc w szczycie sezonu tłok odczuwa się szczególnie mocno. Warto wcześniej zaplanować nocleg i godziny zwiedzania.
Hardangerfjord: sady i wodospady
Hardangerfjord ma 179 kilometrów długości i w najgłębszym miejscu osiąga 860 metrów. Leży w regionie Hardanger w zachodniej Norwegii. Fiord zaczyna się na Atlantyku, na południe od Bergen, a kończy się w mieście Odda. Dalej wchodzi w górski płaskowyż Hardangervidda.
Fiord rozgałęzia się na wiele odnóg. Najdłuższa z nich, Sørfjorden, odchodzi na południe i ma około 50 kilometrów. Na zachodnim wejściu leżą wyspy Bømlo i Stord. Po południowo-wschodniej stronie stoi półwysep Folgefonna, pod którym leży trzeci co do wielkości lodowiec w Norwegii.
Region nazywany jest czasem „ogrodem owocowym Norwegii”. Wiosną zakwitają sady, a latem wzdłuż brzegów widać gospodarstwa. Wodospady w wielu miejscach napędzają elektrownie, a wokół Odda działa przemysł. Miasteczka leżą na wąskich pasach między fiordem a jeziorami, więc krajobraz zmienia się co kilka kilometrów.
Nordfjord i lodowiec Briksdal
Nordfjord otaczają lodowce, a nad jego brzegami leżą miejscowości Stryn i Olden. Jednym z lodowców w tej okolicy jest lodowiec Briksdal, do którego prowadzi trasa z wioski przy fiordzie. Nordfjord to dobry wybór dla osób, które chcą łączyć jezioro, dolinę i lodowiec w jednym wyjeździe. Krajobraz jest tu spokojniejszy niż w Geirangerfjordzie.


Z Nordfjordem sąsiaduje wiele jezior i dolin. Wiele z nich leży na tyle wysoko, że w pogodne dni widać je z dużej odległości. Przy dłuższym pobycie warto wybrać nocleg w jednej z miejscowości przy wodzie, żeby rano dojechać do punktu startu trasy bez pośpiechu.
Nordfjord nadaje się szczególnie dla osób, które nie chcą wspinać się po skałach. Trasy są łagodniejsze niż na skałach nad Lysefjordem. Zwiedzanie można zaplanować w kilka dni, z kilkoma krótszymi spacerami.
Lysefjord: skały i szlaki
Lysefjord leży na południu zachodniego wybrzeża i znany jest z bardzo dramatycznych ścian skalnych. Najbardziej znanym punktem widokowym jest Pulpit Rock, czyli skała wystająca nad wodą. Fiord zalicza się do najbardziej spektakularnych w regionie. Warto poświęcić mu osobny dzień, bo sam dojazd bywa czasochłonny.
Wiele osób zwiedza ten fiord pieszo, idąc na szczyt skały. Szlak wymaga dobrej kondycji i odpowiedniego obuwia, a w pogodzie z mokrymi kamieniami robi się śliski. Przed wyjściem sprawdź prognozę dla dokładnie tego miejsca, bo w górach warunki zmieniają się szybko.
Wybierając fiord, pomyśl o tym, czego szukasz. Nordfjord daje lodowce i jeziora, a Lysefjord mocne widoki ze skał. Obie trasy są dobre dla kogoś, kto ma w planach kilka dni w jednym regionie zamiast szybkiego przejazdu.
Wycieczka łodzią i przeprawa promem
Wiele fiordów zwiedza się z wody. Geiranger i Hellesylt łączy prom samochodowy, który przy okazji pełni funkcję wycieczki widokowej. Płynie wzdłuż fiordu, więc widać wodospady i strome zbocza. Przeprawa daje więcej widoków niż przejazd drogą wokół gór, ale wymaga zaplanowania godzin.
Na bocznych ścianach Geirangerfjordu leżą opuszczone gospodarstwa. Najczęściej odwiedzane są Skageflå, Knivsflå i Blomberg. Skageflå można dojść pieszo z Geiranger. Knivsflå i Blomberg wymagają łodzi, więc organizuje się je jako wycieczkę. Trasy zmieniają się w zależności od sezonu i pogody.
Przeprawy promowe łączą też brzegi głównych fiordów, na przykład Sognefjord między miejscowościami Lavik a Oppedal. Jest to wygodny sposób, jeśli jedziesz autem i chcesz skrócić drogę. Rozkłady i przewoźnicy mogą się zmieniać. Przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład u przewoźnika obsługującego tę przeprawę lub w rozkładzie publikowanym przez operatora promów na trasie Lavik Oppedal.
Kolej Flåmsbana z Flåm
Wioska Flåm leży nad Sognefjordem i jest punktem wyjścia dla kolei Flåmsbana. Pociąg wspina się z poziomu fiordu na 864 metry, do stacji Myrdal. Trasa ma 20 kilometrów. To jeden z najbardziej stromych odcinków kolejowych na świecie, który pokonuje się bez dodatkowego wspomagania.
Kolej to dobry sposób na połączenie fiordu z górami. Widoki zmieniają się z poziomu wody na wysokogórskie doliny. Przejazd wymaga zaplanowania, bo pociągi kursują według rozkładu, który zmienia się w ciągu roku. Bilety i godziny sprawdzisz na oficjalnej stronie przewoźnika kolei Flåmsbana.
Z Flåm można też dopłynąć łodzią do Gudvangen. Stamtąd łatwo dojechać w głąb Nærøyfjorden. Wycieczka łodzią pozwala zobaczyć wąskie odcinki fiordu z bliska. Jeśli zaczynasz od Flåm w Norwegii, dobrze jest od razu zaplanować połączenie kolei z wycieczką łodzią.
Jak dojechać i zwiedzać autem?
Część fiordów da się przekroczyć tylko promem. Nieliczne mosty i tunele powstały dopiero niedawno, więc zanim wybierzesz trasę, sprawdź, czy przeprawa jest wliczona w przejazd. Samochód i prom to najczęstszy wybór, zwłaszcza przy zwiedzaniu kilku fiordów w jednym wyjeździe.
Droga 63 między Åndalsnes a Geiranger przez Valldal jest jedną z norweskich narodowych tras turystycznych. Prowadzi przez widokowe przełęcze. Ze szczytu Dalsnibba, o wysokości 1500 metrów, widać fiord i góry za nim, ale ten punkt działa głównie latem. Aktualny dojazd sprawdzisz u zarządcy drogi lub w komunikatach o otwarciu drogi na Dalsnibba.
Przy drodze 63 są też punkty widokowe: Ørnesvingen, czyli Zakręt Orłów, oraz Flydalsjuvet, z którego widać Geiranger i statki na fiordzie. Przy takich zatrzymaniach nie trzeba planować długich pieszych tras. Wystarczy kilka minut, żeby zrobić zdjęcia. Drogi w pobliżu fiordów są kręte, więc zwykle jedziesz wolniej, niż wskazuje odległość na mapie.
Zagrożenia i bezpieczeństwo nad fiordami
Stromy teren wokół fiordów niesie ryzyko. Nad Geirangerfjordem wisi góra Åkerneset, która stale osuwa się do wody. Gdyby się zawaliła, mogłaby wywołać falę, która w ciągu około dziesięciu minut dotarłaby do Geiranger i Hellesylt. Nie jest to powód do rezygnacji z wyjazdu, ale warto znać ten temat.
Przy ścieżkach nad wodą trzymaj się oznakowanych szlaków. Brzegi bywają śliskie, a skały strome. Na punktach widokowych stój z dala od krawędzi. Warunki pogodowe w górach mogą się szybko zmieniać, więc przed wyjściem sprawdź prognozę dla konkretnego miejsca.
Przy wyborze trasy uwzględnij też czas przejazdu i przerwy na zdjęcia. Na wąskich drogach przy wodzie lepiej mieć zapas czasu, niż gonić po planie.
Od czego zacząć planowanie?
Zacznij od wyboru jednego lub dwóch fiordów, które najbardziej Cię interesują. Geirangerfjord i Nordfjord to dobre punkty startowe, jeśli zależy Ci na widokach i lodowcach. Sognefjord pasuje do dłuższego wyjazdu z zabytkami i kolejką. Lysefjord jest dla osób, które lubią górskie wędrówki i skalne krawędzie.
Następnie ułóż trasę według przepraw promowych i miejsc noclegu. Przy wybranym fiordzie sprawdź, który dojazd jest najwygodniejszy: auto, prom, łódź czy kolej. Każdy z tych sposobów daje inne widoki i wymaga innego czasu.
Na końcu sprawdź oficjalne informacje o rozkładach, otwarciach punktów widokowych i przeprawach. Te dane zmieniają się z sezonu na sezon, więc najlepiej weryfikować je przed wyjazdem.
Nærøyfjord: wąska odnoga na liście UNESCO
Nærøyfjord jest odnogą Sognefjordu i ma około 18 kilometrów długości. Razem z Geirangerfjordem tworzy wpis UNESCO pod nazwą „Fiordy Zachodniej Norwegii”. W najwęższym miejscu ma zaledwie 300 metrów szerokości, więc z pokładu łodzi skalne ściany wydają się bardzo blisko.
Nad brzegiem leży wioska Gudvangen. Stamtąd wycieczki łodzią wpływają w głąb odnogi. Fiord wyróżnia się przede wszystkim przyrodą, która jest w dużej mierze nienaruszona, oraz dramatycznym krajobrazem, który widać od wody.
Nærøyfjord dobrze pokazuje, jak wąski może być fiord będący częścią tak rozległego układu jak Sognefjord. Dla osób, które wolą oglądać fiord z wody niż z drogi, to czytelny wybór. Przy planowaniu warto zostawić czas na zatrzymanie się przy brzegu i zrobienie zdjęć, bo wąskie odcinki szybko mijają.
Romsdalsfjord i Hjørundfjord: szczyty nad wodą
Romsdalsfjord jest malowniczy i otoczony znanymi szczytami alpejskimi w okolicach Åndalsnes. Na jego wodach leży kilka ładnych wysepek. Na północnym brzegu stoi Molde, większe miasto w tej części wybrzeża. Fiord zaliczany jest do zachodnich fiordów, które ciągną się od okolic Stavanger po Molde.
Hjørundfjord również zachwyca widokami. Otaczają go niezwykle widowiskowe szczyty, a sam fiord uchodzi za malowniczy. Jest mniej znany niż Geirangerfjord czy Sognefjord, co sprawia, że bywa spokojniejszy. Dobrze wpisuje się w trasę dla osób, które chcą ominąć największe tłumy.
Z Åndalsnes zaczyna się droga 63 prowadząca przez Valldal do Geiranger. To jedna z norweskich narodowych tras turystycznych, czyli jednej z najbardziej malowniczych dróg w kraju. Jeśli planujesz przejazd autem, Romsdalsfjord może być pierwszym przystankiem, a Geirangerfjord kolejnym. Przy takim układzie łatwo połączyć oba fiordy w jednym wyjeździe.
Trondheimsfjord: szeroki fiord w środkowej Norwegii
Trondheimsfjord rozciąga się od dużej wyspy Hitra aż do miasteczka Steinkjer w głębi lądu. Jest szeroki i łagodniejszy niż fiordy zachodu. Jego środkowa część przypomina mały zamknięty ocean, co odróżnia go od wąskich dolin na zachodzie.
Nad jego brzegami leży miasto Trondheim i tamtejsze lotnisko. To dobry punkt startowy, jeśli zaczynasz podróż z południowej części kraju lub chcesz dojechać do fiordu bez długiego przejazdu górskimi drogami. Na środku fiordu leży półwysep Frosta oraz wyspa Tautra, które urozmaicają widoki.
Trondheimsfjord ma inny charakter niż fiordy zachodniej Norwegii. Nie jest tak dramatyczny, ale nadal dominuje krajobraz regionu. Wybierz go, jeśli szukasz spokojniejszych widoków wody i miast nad brzegiem, a wysokie skały zostaw na inny wyjazd.
Link partnerski Norwegia: noclegi. Porównaj noclegi
Link partnerski Oslo: loty. Porównaj ceny lotów
Pytania o Norwegię
Który fiord w Norwegii jest najlepszy na pierwszy wyjazd?
Dla wielu osób dobrym wyborem jest Geirangerfjord, bo jest krótki i łatwo go zobaczyć z kilku punktów widokowych. Jeśli chcesz dłuższej trasy z zabytkami, rozważ Sognefjord.
Czy da się zwiedzić fiordy bez samochodu?
Tak, wiele miejsc łączy prom, łódź i kolej. Kolej Flåmsbana pozwala wjechać z poziomu fiordu w góry, a łódź dopływa do wybranych wiosek.
Czym różni się Hardangerfjord od Sognefjordu?
Hardangerfjord ma 179 kilometrów i jest znany z sadów oraz wodospadów wokół Odda. Sognefjord jest dłuższy i głębszy, a jego odnogi prowadzą w głąb gór.
Czy zwiedzanie fiordów wymaga dobrej kondycji?
Nie zawsze. Punkty widokowe przy drogach i wycieczki łodzią nie wymagają wysiłku. Szlaki prowadzące na szczyty i skały, jak przy Lysefjordzie, są bardziej wymagające.
Ile długości ma najdłuższy fiord Norwegii?
Sognefjord ma 205 kilometrów długości od oceanu do wioski Skjolden. Jego najgłębsze miejsce sięga 1308 metrów pod poziom morza.