
Gdzie leży Sognefjord i dlaczego ma tak dużą głębokość?
Sognefjord leży w zachodniej Norwegii, w regionie Vestland. Ciągnie się od oceanu aż do wsi Skjolden w gminie Luster, na długości 205 kilometrów. Najgłębszy punkt sięga 1308 metrów pod poziom morza, a największa głębia znajduje się w środkowej części fiordu, w pobliżu Høyanger. Na odcinku około 100 kilometrów, od Rutledal do Hermansverk, woda ma ponad 1000 metrów głębokości. Nazwa regionu Sogn wiąże się z norweskim słowem oznaczającym ssanie, prawdopodobnie od silnych prądów pływowych u ujścia. Fiord nazywany jest też Królem fiordów. Strome ściany wznoszą się prosto z wody na ponad 1000 metrów.
Fiord ukształtował lodowiec. W ostatnim zlodowaceniu lód w rejonie Sognefjordu miał grubość prawie 3000 metrów. Tam, gdzie łączyły się dopływy, lodowiec wyżłobił najgłębszą nieckę fiordu. Sognefjord jest najdłuższym fiordem w Europie i drugim najdłuższym na świecie. Cały przegląd tych zatok znajdziesz w przewodniku po fiordach Norwegii.
Blisko zewnętrznej części fiordu, koło Eivindvik w gminie Gulen, odbywało się dawne zgromadzenie Gulating. Istniało do około 1300 roku, a prawo gulatingskie jest najstarszym znanym prawem Norwegii.
Jakie odnogi odchodzą od Sognefjordu?
Od głównego fiordu odchodzi wiele ramion, a większość z nich ma własną nazwę i charakter. Każda odnoga jest na tyle duża, że mogłaby być osobnym fiordem. Największe mają od 9 do 42 kilometrów długości.
| Odnoga | Długość w kilometrach |
|---|---|
| Lustrafjord | 42 |
| Aurlandsfjord | 29 |
| Fjærlandsfjord | 27 |
| Sogndalsfjord | 21 |
| Nærøyfjord | 18 |
| Årdalsfjord | 16 |
| Lærdalsfjord | 9 |
Część odnóg prowadzi do płaskich dolin, na przykład doliny Lærdal i doliny Flåm. Te doliny są zaskakująco równe, więc nadają się do upraw. Pozostałe odnogi wcinają się w strome góry, gdzie miejsca na drogi i osiedla jest bardzo mało. Dlatego ruch między brzegami odbywa się głównie łodziami i promami.
Nærøyfjord: najwęższa odnoga fiordu
Nærøyfjord jest odnogą Aurlandsfjordu, a więc pośrednio części Sognefjordu. Ma około 17 kilometrów długości. W najwęższym miejscu mierzy około 250 metrów szerokości, a odległość między nimi po obu stronach wynosi zaledwie około 3 kilometrów. Góry wznoszą się do 1761 metrów nad poziomem morza, a ich zbocza przecinają wodospady i zawieszone doliny. Na wewnętrznym końcu fiordu leży Gudvangen, gdzie do wody wpada rzeka Nærøydalselvi.
Obszar fiordu leży w gminie Aurland i jest chroniony jako park krajobrazowy Nærøyfjorden, razem z rezerwatami w gminach Aurland, Voss, Vik i Lærdal. Fiord wpisano na listę UNESCO w 2005 roku razem z Geirangerfjordem. W surowe zimy zdarzało się, że Nærøyfjord zamarzał. Kursujące łodzie musiały wtedy płynąć wzdłuż krawędzi lodu, tak jak w latach 1920 i 1962.
Aurlandsfjord, Flåm i punkt widokowy Stegastein
Aurlandsfjord ma około 29 kilometrów długości. Na jego południowym końcu, w dolinie Flåmsdalen, leży Flåm. Miejscowość jest punktem wyjścia do kolejki Flåmsbana, która wspina się z poziomu wody ponad 850 metrów na odcinku 20 kilometrów. Kolejka wiedzie stromymi zboczami, a po drodze widać wodospady.
Z Flåm do Gudvangen jest około 15 kilometrów drogą, przez tunel Gudvanga. Wiele osób łączy ten odcinek z wycieczką łodzią, która płynie przez Nærøyfjord i Aurlandsfjord. Widok na ten odcinek fiordu z góry oferuje Stegastein, punkt widokowy nad Aurlandsfjordem. Więcej o samej wiosce przeczytasz w tekście o Flåm w Norwegii.
Lustrafjord i Skjolden: wewnętrzny kraniec fiordu
Lustrafjord jest najdalszą odnogą Sognefjordu, długą na 42 kilometry. Leży w gminie Luster. Na jego końcu znajduje się wieś Skjolden, która jest punktem wyjścia do Parku Narodowego Jotunheimen. Dawniej podróż z Bergen w głąb kraju odbywała się łodzią do Skjolden, a dalej prostą drogą przez wyżynę. Inną trasą można było dopłynąć łodzią do Lærdal i przejechać przez przełęcz do Valdres.

Gmina Luster leży między górami Jotunheimen a lodowcem Jostedalsbreen, który jest największym lodowcem w kontynentalnej Europie. Wody w okolicy mają mleczny, turkusowy odcień. Dzieje się tak, bo rzeki niosą mętną wodę z topniejących lodowców. Pasmo Hurrungane, zachodnia część Jotunheimen, leży między Luster a Årdal i sięga 2400 metrów wysokości.
Jakie miejscowości warto odwiedzić nad Sognefjordem?
Najłatwiej wybrać bazę w jednej z większych miejscowości. Każda ma inny charakter:
- Sogndal: regionalne centrum Sognefjordu, z kilkoma hotelami i restauracjami.
- Balestrand: dawny kurort na północnym brzegu fiordu, z klasycznym układem uzdrowiskowym.
- Fjærland: brama do największego lodowca Norwegii. W miejscowości działa Norweskie Muzeum Lodowców z interaktywnymi wystawami i filmami. Fjærland nazywany jest też norweskim miasteczkiem książek, bo ma wiele księgarni.
- Lærdal: dolina z połączeniami przez przełęcze z Norwegią Wschodnią. We wsi Lærdal działa Norweskie Centrum Dzikiego Łososia.
- Vikøyri: wieś z dwoma średniowiecznymi kościołami.
- Høyanger: przemysłowa miejscowość w wąskiej, stromej dolinie, u wierzchołka Høyangsfjordu.
Które kościoły słupowe warto zobaczyć?
Wokół wewnętrznego końca fiordu przetrwało kilka kościołów słupowych, charakterystycznych dla Norwegii. Urnes w gminie Luster powstał około 1130 roku i jest wpisany na listę UNESCO. Kaupanger stoi przy samym brzegu fiordu. Borgund, zbudowany około 1180 roku, leży około 30 kilometrów w głąb doliny Lærdal. Hopperstad koło Vikøyri powstał około 1140 roku lub wcześniej i należy do najbardziej dopracowanych kościołów tego typu w kraju. W Undredal, nad Nærøyfjordem, stoi kościół słupowy z 1147 roku, który mieści około 40 osób. Kościoły Urnes i Borgund łączą się z trasami po dolinach, więc dobrze zaplanować je przy wyjeździe w głąb fiordu.
Jak dojechać i przeprawić się przez fiord?
Główny fiord jest za głęboki i za szeroki na zwykłe mosty, dlatego przeprawy odbywają się promami. Trzy główne przeprawy łączą główne drogi biegnące przez region. W kierunku północ południe przejazd jest praktycznie możliwy tylko promem, a latem także górską drogą przez Jotunheimen.
Flåm jest połączony koleją z linią Bergen, więc z Oslo i Bergen da się dotrzeć pociągiem. Najbliższe lotnisko to Sogndal, lotnisko Haukåsen, około 70 kilometrów od Flåm. Z Flåm do Gudvangen można pokonać trasę wycieczką łodzią. Godziny i częstotliwość przepraw zmieniają się, więc aktualny rozkład znajdziesz na oficjalnej stronie przewoźnika obsługującego to połączenie.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu nad Sognefjord?
Zacznij od wyboru bazy, bo fiord jest rozciągnięty i przeprawy zajmują czas. Dobrze wybrać jedną miejscowość na zachodnim odcinku i jedną w głębi, na przykład Lærdal. Jeśli zależy ci na Nærøyfjordzie, zaplanuj przejazd z Flåm lub Gudvangen i zarezerwuj czas na przejazd kolejką Flåmsbana. Przy planowaniu uwzględnij też odległości, bo sam dojazd do odległych odnóg wydłuża dzień.
Pogoda zmienia się wraz z odległością od oceanu. Zewnętrzna część fiordu jest jednym z najbardziej deszczowych obszarów w Europie, ale jednocześnie należy do najłagodniejszych w Norwegii. Wewnętrzna część jest jednym z najsuchszych obszarów regionu, a w Lærdal opadów jest niewiele. Latem w głębi fiordu bywa ciepło, co sprzyja uprawom owoców i warzyw.
Link partnerski Sognefjord: noclegi. Porównaj noclegi
Pytania o Norwegię
Ile dni warto przeznaczyć na Sognefjord?
Na jedną odnogę i jedną miejscowość wystarczy dzień. Jeśli chcesz zobaczyć kilka odnóg i kościoły słupowe, potrzebujesz kilku dni, bo przeprawy wydłużają podróż.
Czy da się przejechać przez Sognefjord samochodem bez promu?
Nie, główny fiord jest za głęboki i za szeroki na zwykłe mosty. Przeprawy odbywają się promami, a latem można także jechać górską drogą przez Jotunheimen.
Która część fiordu jest najbardziej deszczowa?
Najbardziej deszczowa jest zewnętrzna część fiordu, położona przy oceanie. Wewnętrzna część, zwłaszcza okolice Lærdal, jest znacznie suchsza.
Jak głęboki jest Sognefjord?
Najgłębszy punkt sięga 1308 metrów pod poziom morza. Na odcinku około 100 kilometrów woda ma ponad 1000 metrów głębokości.
Czy można zobaczyć kościoły słupowe bez samochodu?
Kościoły Urnes i Kaupanger leżą przy brzegu fiordu, więc łatwiej dotrzeć do nich łodzią. Borgund leży w głębi doliny Lærdal, dlatego trzeba zaplanować dojazd lądem.
Czy fiord zamarza zimą?
W surowe zimy zdarzało się, że Nærøyfjord zamarzał. Zdarzyło się to w latach 1920 i 1962.