Przejdź do treści
  1. Start
  2. Północ
  3. Lofoty

Lofoty: atrakcje i kiedy jechać

Ten przewodnik pokazuje, co zobaczyć na Lofotach, jak dojechać z lotniska Leknes i kiedy jechać, żeby trafić na długie dni albo zorzę polarną. Znajdziesz tu najpiękniejsze wioski, szlaki, informacje o noclegach w rorbuer i fakty o pogodzie. Lofoty to archipelag na 68. i 69. równoleżniku północnym, więc planowanie warto zacząć od terminu.

Redakcja Odkryj Norwegię, , 9 min czytania

Lofoty
Fot. Ximonic (Simo Räsänen), CC BY-SA 3.0

Lofoty: co zobaczyć na archipelagu?

Lofoty to archipelag i tradycyjny region w hrabstwie Nordland w północnej Norwegii. Wyspy leżą na 68. i 69. równoleżniku północnym, a ich powierzchnia wynosi 1227 kilometrów kwadratowych. Administracyjnie należą do gmin Vågan, Vestvågøy, Flakstad, Moskenes, Værøy i Røst.

Krajobraz tworzą strome góry, otwarte morze i zatoki osłonięte przed wiatrem. Są tu także plaże i rozległe, dzikie tereny. Atrakcje Lofotów skupiają się w małych wioskach rybackich, takich jak Reine, Å, Henningsvær i Kabelvåg, oraz w Svolvær, który jest dobrą bazą do wypadów po reszcie archipelagu.

Wiele osób wybiera Lofoty właśnie dla połączenia gór z wodą, które widać z wielu miejsc. Jeśli szukasz ogólnego przeglądu kraju, zacznij od co zobaczyć w Norwegii. Sam archipelag wymaga dobrego planu, ponieważ ciągnie się na długości około 100 kilometrów, a dojazdy między wioskami zajmują czas.

Które wyspy warto znać?

Archipelag tworzą większe wyspy połączone mostami drogowymi oraz wiele mniejszych wysepek i skał. Najczęściej wymienia się te:

  • Austvågøya, 526,7 km²
  • Vestvågøya, 411,1 km², z miasteczkiem Leknes
  • Moskenesøya, 185,9 km², z miejscowością Å na południowym krańcu
  • Flakstadøya, 109,8 km²
  • Gimsøya, 46,4 km²
  • Værøy i Røst, małe wyspy na południu, odległe od pozostałych

Do Lofotów bywa też zaliczana Hinnøya, a także mniejsze wyspy na wschód od Austvågøya. Røst jest bardzo płaski, a jej najwyższy punkt leży zaledwie 12 metrów nad poziomem morza. Værøy ma natomiast górski grzbiet biegnący przez środek wyspy i płaskie pola u podnóża gór. Obie wyspy są znane z kolonii maskonurów, które na Værøy gniazdują przez lato. Jeśli zależy ci na spokojnym pobycie, wybierz wyspę z wioską bazową, a nie samą przeprawę.

Svolvær, Kabelvåg i Henningsvær: gdzie nocować i jeść?

Svolvær to ośrodek gminy Vågan i dobra baza wypadowa po całym archipelagu. Są tu hotele, rorbu, restauracje, szlaki piesze, galerie i muzea. Z miasta wypływają wycieczki łodzią, które pokazują ptaki morskie i fiord Trollfjord.

Zimowy widok z góry na osadę Henningsvær i małe wysepki na tle ośnieżonych gór.
Henningsvær, widok z lotu ptaka na ośnieżoną wioskę rybacką i sąsiednie wyspy Fot. Giladtop, CC BY-SA 4.0

Kabelvåg to najstarsza wioska rybacka Lofotów, leżąca na południowy zachód od Svolvær. Według przekazu została założona jako Vågan na początku XII wieku przez króla Øysteina Magnussona, który zbudował tu kościół i schronisko dla rybaków. Są tu Lofoten Museum, Lofoten Aquarium i Espolin Gallery, a także dobre jedzenie i małe sklepy. Aktualne godziny otwarcia muzeum znajdziesz na oficjalnej stronie Lofoten Museum, w serwisie lofoten.info.

Henningsvær to przyjemna wioska, do której dojedziesz krótkim przejazdem autobusem z Svolvær. Pieszo to długa i męcząca trasa, więc lepiej wybrać autobus albo wycieczkę.

Jak zaplanować dzień w Å i Reine?

Å leży na południowym krańcu wyspy Moskenesøya. Nazwa oznacza po prostu rzekę albo strumień, a miejscowość bywa nazywana Å i Lofoten, żeby odróżnić ją od innych miejsc o tej samej nazwie. Wioska stoi między malowniczym jeziorem a Morzem Norweskim, a wiele drewnianych budynków postawiono na palach nad wodą. Głównymi atrakcjami są muzeum rybołówstwa i widok na wodę.

Kolorowe domy rybackie nad zatoką na tle stromych gór w Reine na Lofotach
Reine na Lofotach, tradycyjna zabudowa nad wodą u podnóża gór Fot. autor w Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Z Moskenes do Å można dojść pieszo, na co trzeba przeznaczyć około godziny, bo to 4,8 kilometra drogą. Działa też autobus na tej trasie. W sezonie szczytowym noclegi w Å rozchodzą się bardzo szybko, więc rezerwuj je z dużym wyprzedzeniem.

Reine to wioska rybacka znana z widoków. Z góry Reinebringen widać całą wioskę. W pobliżu przeprawy promowej w Moskenes bywają kempingi i wypożyczalnie aut, a sam Moskenes to małe miejsce, bez większej infrastruktury turystycznej.

Moskstraumen i Trollfjord: naturalne atrakcje

Moskstraumen to bardzo silny prąd pływowy, który dwa razy dziennie tworzy się między Værøy a Moskenesøya. Jest niezwykły, bo występuje na otwartym morzu, a nie w wąskim przesmyku. Od jego nazwy pochodzi słowo maelstrom, czyli wir. Prąd pojawia się w literaturze, na przykład w opowiadaniu Edgara Allana Poego i w powieści Juliusza Verne'a, ale tam bywa mocno przerysowany. W rzeczywistości wirów nie należy oczekiwać w skali z książek.

Strome, skaliste góry pokryte zielenią nad spokojnymi wodami fiordu pod zachmurzonym niebem.
Trollfjord na Lofotach, strome zbocza górskie opadające do wód fiordu Fot. Diego Delso, CC BY-SA 4.0

Trollfjord to wąski fiord, w którym statki pasażerskie, poza najnowszymi, muszą wykonać manewr trzech zwrotów. Dostać się tam można wycieczką łodzią z Svolvær. Aktualną cenę wycieczki łodzią do Trollfjord sprawdzisz u przewoźnika lub w kasie przy przystani. Wycieczki z wody pozwalają zobaczyć strome ściany fiordu z bliska, co trudno uzyskać z drogi.

Jakie szlaki wybrać na wyspach?

Lofoty mają wysokie szczyty wyrastające wprost z morza, więc wiele szlaków prowadzi od poziomu wody w górę. W okolicy Å są trzy kierunki spacerów. Można okrążyć jezioro Ågvatnet, przejść przez wyspę na północny zachód do jeziora Stokkvikvatnet albo pójść główną drogą aż do Reine.

Z góry Reinebringen widać Reine, a ten widok należy do najchętniej wybieranych na archipelagu. Z Henningsvær do Svolvær pieszo to długa trasa, więc lepiej jechać autobusem.

Na stromych zboczach mogą schodzić lawiny, zwłaszcza zimą, a późną jesienią i zimą często wieje mocno. Przed wyjściem w góry sprawdź warunki na miejscu i wybierz trasę odpowiednią do pogody.

Ptaki i zwierzęta na wyspach

Lofoty są bogate w życie morskie. Na zachód od Røst leży głębinowa rafa koralowa Røst Reef, a wiele ryb łowionych na Morzu Norweskim i Morzu Barentsa ma tu swoje tarliska. Wody wokół wysp są też ważne dla ptaków.

Część wód przy północno-zachodnich wybrzeżach i w fiordach została uznana za ważny obszar dla ptaków, ponieważ zimują tu edredony zwyczajne i nurzyki żółtodziobe. Obszar obejmuje kilka rezerwatów przyrody. Lofoty mają gęstą populację orłów morskich i kormoranów, a także wiele innych ptaków morskich.

Maskonury są najbardziej znanym gatunkiem. Mają kolonie na Røst i Værøy. Na lądzie spotkasz też wydry, które są tu pospolite, oraz łosie na największych wyspach. Lasy są niskie, z brzozą omszoną i jarzębiną, a rodzimych lasów iglastych na Lofotach nie ma.

Góry, geologia i krajobraz

Lofoty to horst, czyli wyniesiony blok skalny. Skały należą do szerszego regionu Zachodniego pasa gnejsów w Norwegii. Część wysokiego i nierównego ukształtowania terenu powstała przez wietrzenie w erze mezozoicznej, a po tym procesie pozostał tu kaolinit.

Szczyt Higravstinden ma 1161 metrów wysokości i leży na Austvågøya. Park narodowy Møysalen, tuż na północny wschód od Lofotów, ma szczyty sięgające 1262 metrów. Archipelag tworzy długi grzbiet nazywany Lofotveggen, czyli Lofocki mur. Ma około 100 kilometrów długości i od 800 do 1000 metrów wysokości, a widać go zwłaszcza z morza.

Na Vestvågøya zbocza są strome w kierunku morza na północnym zachodzie i południowym wschodzie, a w stronę wnętrza wyspy są łagodniejsze. Na północny zachód od archipelagu biegnie uskok, który wytworzył płaski pas skał przybrzeżnych.

Jaka pogoda panuje przez cały rok?

Lofoty mają w większości subpolarny klimat oceaniczny, a w niektórych miejscach, na przykład na Skrovie, klimat umiarkowany oceaniczny. Zimy są jak na tę szerokość wyjątkowo łagodne, co wynika z ciepłych wód Morza Norweskiego, ogrzewanych przez prądy z Atlantyku, i z łagodnego powietrza znad oceanu. Tabela pokazuje średnie z lat 1991 do 2020 dla stacji przy latarni Skrova.

Miesiąc Średnia najwyższa (°C) Średnia dobowa (°C) Średnia najniższa (°C)
Styczeń 2,4 0,9 -1,0
Luty 1,6 0,2 -1,6
Marzec 2,2 0,7 -0,9
Kwiecień 4,8 3,1 1,4
Maj 9,0 6,8 4,9
Czerwiec 13,0 10,6 8,6
Lipiec 16,1 13,6 11,5
Sierpień 15,4 13,3 11,5
Wrzesień 12,0 10,4 8,8
Październik 7,8 6,5 4,9
Listopad 5,4 4,0 2,2
Grudzień 3,6 2,2 0,3
Rok 7,8 6,0 4,2

Najcieplej jest w lipcu, gdy średnia najwyższa wynosi 16,1 stopnia. Najchłodniej bywa w lutym, gdy średnia dobowa spada do 0,2 stopnia. Silne wiatry mogą wiać późną jesienią i zimą, a śnieg i deszcz ze śniegiem nie są rzadkie. W okolicach Skrova i Svolvær zdarzają się tropikalne noce, czyli takie, w których temperatura nie spada poniżej 20 stopni. Najwyższa zarejestrowana temperatura na Skrovie to 30,4 stopnia w czerwcu 1972 roku.

Jak długo trwa dzień i noc?

Światło zależy od pory roku bardziej niż od pogody. W Svolvær słońce jest nad horyzontem bez przerwy od 25 maja do 17 lipca. W Leknes ten okres trwa od 26 maja do 17 lipca. Zimą słońce nie wschodzi w Svolvær od 4 grudnia do 7 stycznia, a w Leknes od 9 grudnia do 4 stycznia.

Od maja do początku sierpnia jest dzień przez całą dobę. Od grudnia do stycznia, około południa, pojawia się tylko niebieski zmierzch, który trwa około trzech godzin. W marcu i we wrześniu dzień i noc mają po około 12 godzin.

Jeśli chcesz zobaczyć zorzę, wybierz porę nocy polarnej, czyli zimę. Szczegóły znajdziesz w tekście o zorzy polarnej w Norwegii. Podobne zjawiska opisuje też tekst o Svalbardzie, gdzie noc polarna jest jeszcze dłuższa.

Który termin wybrać?

Pytanie, kiedy jechać na Lofoty, zależy od tego, czego szukasz. Latem dni są bardzo długie, a woda najcieplejsza. Przy Skrovie temperatura morza na głębokości około metra wynosi od 3 stopni w marcu do 14 stopni w sierpniu, a w listopadzie około 7 do 8 stopni.

Zima jest łagodna jak na tę szerokość, ale wiatr i śnieg są częste. Marzec i wrzesień mają zrównoważone dni i noce, więc to czas spokojniejszy, z mniejszym natłokiem. Jeśli zależy ci na zorzy, wybierz okres nocy polarnej, czyli zimę.

Latem wybierz czerwiec i lipiec, gdy dni są najdłuższe, a pogoda najcieplejsza. Pamiętaj, że nawet latem może być chłodno, więc zabierz ciepły sweter.

Dlaczego wyspy od wieków łowiły dorsza?

Lofoty od ponad tysiąca lat są ważnym ośrodkiem połowów dorsza, zwłaszcza zimą, kiedy ryby wędrują z Morza Barentsa i gromadzą się przy wyspach, żeby się rozmnażać. Dorsz skrei przyciągany jest bogatym pokarmem, który niesie Prąd Zatokowy.

Kluczem do gospodarki rybackiej było suszenie na wolnym powietrzu, bez soli. Potrzebne są niskie temperatury i ciągły wiatr. Tak powstaje stockfish, czyli tørrfisk. Suszony dorsz był wożony do Bergen, a handel nim sprawił, że miasto to wyrosło na ważny ośrodek w Norwegii.

Vågar, czyli dawna osada handlowa, była ważnym punktem handlu już w erze wikingów. Na Vestvågøya działa Lofotr Viking Museum z rekonstrukcją długiego domu o długości 83 metrów, położonego w pobliżu Borga.

Gdzie spać: rorbu i noclegi?

Rorbu to tradycyjny sezonowy dom rybaków. Stoi na lądzie, ale jeden jego koniec jest podparty palami w wodzie, co ułatwia dostęp do łodzi. Ten typ budownictwa jest powszechny na Lofotach i ciągnie się dalej na północ aż do wschodniego Finnmarku.

Rorbu rzadziej służą dziś do połowów, a częściej wynajmuje się je turystom. Typowe jest to w Svolvær i w Å. Wiele osób wybiera właśnie rorbu, bo daje klimat wioski rybackiej.

Rezerwuj nocleg z dużym wyprzedzeniem, zwłaszcza w Å w sezonie szczytowym, bo tam wszystko może być zajęte. Jeśli wybierasz się na kilka dni, rozważ jedną bazę na dłużej i wypady stamtąd.

Jak dojechać na wyspy?

Aktualne połączenia lotniskowe sprawdź na stronie przewoźnika lotniczego Avinor, który zarządza lotniskami w Norwegii.

Rozkłady promów i autobusów sprawdź w serwisie lofoten.info oraz w rozkładach przewoźników obsługujących daną trasę.

Od czego zacząć planowanie?

Zacznij od terminu, bo od niego zależy wszystko: długość dnia, temperatura wody i szansa na zorzę. Potem wybierz bazę, na przykład Svolvær z dobrym dostępem do wycieczek albo Å z klimatem wioski rybackiej. Noclegi rezerwuj wcześniej, zwłaszcza w sezonie.

Sprawdź dojazd na podstawie aktualnych rozkładów promów, autobusów i lotów. Zaplanuj też szlaki pod pogodę, bo wiatr i lawiny bywają groźne. Jeśli po Lofotach planujesz dalsze północne kierunki, zajrzyj do przewodnika po Nordkappie.

Link partnerski Lofoty: noclegi. Porównaj noclegi

Link partnerski Harstad: loty. Porównaj ceny lotów

Pytania o Norwegię

Czy na Lofoty da się dojechać bez samochodu?

Główne wyspy łączą mosty drogowe, a przy lotnisku Leknes są taksówki. Połączenia autobusowe i promowe warto sprawdzić przed wyjazdem na oficjalnej stronie.

Gdzie najlepiej zatrzymać się na pierwszy raz?

Svolvær jest dobrą bazą do wypadów po wyspach. Å daje spokojniejszy nastrój i szlaki wokół jezior, ale noclegi trzeba zarezerwować z dużym wyprzedzeniem.

Czy zorzę polarną da się zobaczyć latem?

Zorza wiąże się z nocą polarną, czyli z zimą. Latem przez część okresu słońce nie zachodzi, więc zorzy nie zobaczysz.

Czy zimą na Lofotach jest bardzo zimno?

Zimy są łagodne jak na tę szerokość, ale wiatr i śnieg są częste. Warto przygotować się na pogodę zmienną i mocno wietrzną.

Czy na Røst i Værøy są maskonury?

Tak, obie wyspy są znane z kolonii maskonurów. Røst jest bardzo płaski, a Værøy ma górski grzbiet przez środek.

Przekaż dalej: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Lofoty: wycieczki i bilety link partnerski