
Norwegia zimą: jak różnią się regiony?
Zima w Norwegii zaczyna się w listopadzie i trwa do marca, ale każdy region wygląda inaczej. Wybrzeże zachodnie jest zaskakująco łagodne jak na tak wysoką szerokość geograficzną, bo działa tu ciepły prąd Północnoatlantycki, a od strony morza napływa łagodne powietrze. W głębi lądu, zwłaszcza w dolinach i na płaskowyżach, mrozy są dużo większe. Zimowa ciemność rośnie wraz z szerokością geograficzną. Pierwszy wybór to więc kierunek: wybrzeże na deszcz i fiordy, góry na śnieg i narty, północ na zorzę i noc polarną. Więcej o miejscach znajdziesz w artykule co zobaczyć w Norwegii. Poniżej każdy region opisuję osobno, razem z tym, co przy planowaniu ma znaczenie.
Jakie temperatury panują zimą w Norwegii?
Zimowe temperatury zależą od wysokości i odległości od morza. W styczniu średnia temperatura w Kristiansand wynosi 0,2 °C, a w Kautokeino minus 14,1 °C. Poniżej kilka miejscowości, średnie z lat 1991 do 2020:
| Miejscowość | Styczeń (°C) | Listopad (°C) |
|---|---|---|
| Kristiansand | 0,2 | 4,0 |
| Bergen | 2,6 | 5,3 |
| Bodø | -0,5 | 2,6 |
| Tromsø | -2,1 | 1,0 |
| Lillehammer | -6,1 | -1,2 |
| Geilo | -6,2 | -2,8 |
| Sognefjellhytta | -8,6 | -5,5 |
| Kautokeino | -14,1 | -8,4 |
| Longyearbyen | -10,9 | -6,4 |
Bodø ma w styczniu około 5,6 stopnia cieplej niż Lillehammer, mimo że leży znacznie dalej na północ. To efekt morza. Najzimniejsze miejsca to Finnmarksvidda i wnętrze kraju. W gminie Røros odnotowano minus 50 °C. W gminie Bø wszystkie miesiące zimowe mają średnią powyżej zera, co pokazuje, jak bardzo wybrzeże łagodzi zimę.
Gdzie i kiedy zobaczyć zorzę polarną zimą?
Zorza polarna to świecenie w górnych warstwach atmosfery. Powstaje, gdy naładowane cząstki ze Słońca zderzają się z atomami tlenu i azotu. Najczęściej jest zielona, a czasem czerwona lub fioletowa. W Norwegii zorza jest widoczna przede wszystkim na północy, w strefie zorzy, która obejmuje pas około 6 stopni szerokości wokół 67 stopnia północy. Tromsø leży w tej strefie, dlatego wiele osób wybiera właśnie to miasto. Zorza bywa widziana również na południu kraju, zwłaszcza wtedy, gdy burza geomagnetyczna powiększa owal zorzy.
Zorzy nie da się zaplanować co do godziny. Pomocna jest krótkoterminowa prognoza owalu, którą publikuje amerykańska agencja NOAA. Obserwacji sprzyja bezchmurne niebo, bo przy gęstych chmurach niebo jest ciemniejsze, a światło z zorzy trudniej dostrzec. Dlatego warto zostać w regionie kilka nocy, zamiast jednej.
Noc polarna: ile trwa i jak wygląda?
Noc polarna to okres, gdy Słońce nie pojawia się nad horyzontem przez ponad 24 godziny. Dzieje się tak tylko w strefach podbiegunowych. Im dalej na północ, tym dłuższa noc. Tuż za kołem podbiegunowym trwa dobę, a na biegunach około 179 dni. W Tromsø Słońce nie pojawia się nad horyzontem mniej więcej od 1 grudnia do 10 stycznia. Na Svalbardzie ciemność trwa od 27 października do 14 lutego.
Noc nie oznacza jednak zupełnej ciemności. Wokół południa na północy kraju jest zwykle jasny zmierzch. Przy gęstych chmurach dzień bywa bardzo ciemny, dlatego na wybrzeżu Finnmarku latarnie mogą świecić nawet w południe. Na południu zima też jest krótka: w Oslo w czasie przesilenia zimowego Słońce jest nad horyzontem około sześciu godzin. Ciekawostki o Norwegii, także o przyrodzie i pogodzie, znajdziesz w osobnym tekście: ciekawostki o Norwegii.
Fiordy zimą: które miejsca wybrać?
Fiordy zachodniej Norwegii są mokre, ale łagodne. Bergen ma średnio 2495 mm opadów rocznie (lata 1991 do 2020), a dni z opadem co najmniej 3 mm to około 158 w roku. Śnieg leży tam rzadko. W latach 1991 do 2020 w Bergen pokrywa powyżej 25 cm utrzymywała się tylko przez 2 dni w roku.
Im głębiej w fiord, tym mniej deszczu. Roczna suma opadów w Lærdal wynosi 514 mm, a w Skibotn na północy 338 mm. Na wąskich fiordach zimą bywa zaskakująco ciepło. W Sunndalsøra w styczniu odnotowano 19 °C, bo łagodne wiatry znad morza są dodatkowo ogrzewane przez fenowy efekt. Latarnia Svinøy ma najzimniejszy miesiąc ze średnią 3,7 °C, co pokazuje, jak niewielkie są różnice na wybrzeżu.
Atlanterhavsveien, czyli Droga Atlantycka, prowadzi mostami między wyspami na krawędzi Atlantyku. Zimą wygląda surowo i pięknie. Pogoda na wybrzeżu zmienia się szybko, więc przy planowaniu miej zapasowy dzień.
Narty i góry zimą: gdzie szukać śniegu?
Najwięcej śniegu zalega w górach. Dane dotyczą lat 1971 do 2000 i pokazują liczbę dni z pokrywą powyżej 25 cm. W Geilo na wysokości 772 m takich dni jest 67, w Lillehammer na 240 m npm 108, a przy schronisku Sognefjellhytta na wysokości 1413 m aż 244. Schronisko leży przy drodze Sognefjellsvegen, na zachód od Jotunheimen. Dane pokazują też, że na nizinach śniegu jest coraz mniej, bo zima się ociepla.
Na wyprawy w góry dobrą bazą jest Hardangervidda, największy park narodowy Norwegii, położony na wysokim płaskowyżu. Jotunheimen to dom najwyższych gór kraju. Wiele osób wybiera też Jostedalsbreen, największy lodowiec na kontynentalnej części Europy. Noclegi w górach warto zarezerwować wcześniej, a szczegóły znajdziesz w osobnym przewodniku: hotele w Norwegii.
Północ zimą: Tromsø, Finnmark i Svalbard
Na północy Norwegii zima jest najdłuższa i najciemniejsza. Tromsø leży niemal 350 km na północ od koła podbiegunowego i jest dobrym punktem wyjścia do obserwacji zorzy. W latach 1991 do 2020 śnieg zalegał tam powyżej 25 cm przez 144 dni w roku. Finnmarksvidda ma najzimniejsze zimy na stałym lądzie Norwegii. W Kautokeino średnia temperatura w styczniu to minus 14,1 °C, a w gminie Karasjok odnotowano minus 51,4 °C, czyli najniższą temperaturę w kraju.
Svalbard to osobna wyprawa. W Longyearbyen średnia stycznia to minus 10,9 °C. Zimowy zmierzch morski trwa tam od 11 listopada do 30 stycznia. Na Svalbardzie żyją niedźwiedzie polarne. Wyspa Jan Mayen jest zimą niedostępna. W północnej Norwegii nadal żyje dawna kultura Sami, co widać w lokalnych tradycjach i rzemiośle.
Ubiór i przygotowanie na zimową podróż
Ubranie dobieraj do regionu. Na wybrzeżu zimą jest łagodniej niż w Kautokeino, ale częściej pada. W Bergen dni z opadem co najmniej 3 mm należą do częstych, więc przydadzą się kurtka przeciwdeszczowa i buty wodoodporne. W Oslo średnia dobowa temperatura w styczniu to minus 2,3 °C, a indeks UV w grudniu i w styczniu wynosi zero, więc przy pochmurnym niebie słońce nie będzie cię męczyć.
W Tromsø śnieg zalega przez wiele dni w roku, dlatego lepiej zabrać buty zimowe z dobrą podeszwą i czapkę. Najlepiej sprawdza się zestaw warstw: cienka bielizna, polar i kurtka zimowa. Przy dłuższych wypadach na zewnątrz przydadzą się rękawiczki i ciepły termos.
Od czego zacząć planowanie zimowego wyjazdu?
Zacznij od celu. Zorza i noc polarna to północ, a dobrym punktem wyjścia jest Tromsø. Fiordy i łagodniejszy klimat to zachodnie wybrzeże z Bergen. Narty i góry to wnętrze kraju, z Geilo, Lillehammer i Jotunheimen. Svalbard wymaga osobnego planu i zwykle lotu.
Przelot na północ prowadzi zwykle do lotniska w Tromsø, które leży na wyspie Tromsøya. Z lotniska do centrum dojedziesz autobusem lub taksówką. Aktualne połączenia sprawdzisz na oficjalnej stronie lotniska w Tromsø, w sekcji z połączeniami i rozkładami. Wyprawę warto zaplanować z wyprzedzeniem, bo zimą liczba miejsc noclegowych bywa ograniczona. Jedzenie w każdym regionie jest inne, więcej w tekście: jedzenie w Norwegii.
Link partnerski Norwegia: noclegi. Porównaj noclegi
Link partnerski Oslo: loty. Porównaj ceny lotów
Pytania o Norwegię
Ile dni wystarczy na zimową podróż do Norwegii?
To zależy od celu. Na zorzę w Tromsø wystarczy kilka nocy, a na fiordy i góry lepiej zaplanować więcej dni. Lepiej zostać w jednym regionie, niż przeskakiwać między nimi.
Czy zorzę polarną widać w całej Norwegii?
Najczęściej widać ją na północy, w strefie zorzy. Czasem pojawia się także na południu, zwłaszcza podczas silnej burzy geomagnetycznej.
Czy zimą w Norwegii jest ciemno przez cały dzień?
Nie w każdym miejscu. Poza kołem podbiegunowym dzień jest krótki, ale zwykle jest jasny zmierzch. Tylko na północy noc polarna trwa tygodniami.
Jakie temperatury są na zachodnim wybrzeżu zimą?
W Bergen średnia temperatura w styczniu wynosi 2,6 °C, a w Kristiansand 0,2 °C. Na wybrzeżu jest łagodniej niż w głębi kraju.
Czy wszystkie regiony Norwegii są zimą dostępne?
Nie wszystkie. Wyspa Jan Mayen jest zimą niedostępna, a wstęp na nią wymaga specjalnego pozwolenia.